Buộc phải dùng thận trọng hoặc cấm sử dụng 1 vài bài thuốc khi đang mang thai.

Từ xưa, Đông y đã biết được, việc vận dụng thuốc đối với thiếu nữ đang mang thai yêu cầu rất thận trọng. Nếu làm biếng, có thể dẫn tới 1 số ảnh hưởng rất xấu, như khiến hoạt động sinh lý của cơ thể người mẹ bị rối loạn; gây rong huyết; gây động thai hoặc sảy thai; khiến thai nhi bị teo lại, làm biếng vững mạnh được; thai bị chết lưu trong bụng mẹ; khiến cho thai nhi bị kì quái, ...

Phụ nữ mang thai thường mắc nhiều bệnh về xương khớp.

Xem thêm: đau nhức xương khớp khi mang thai

Nói theo hướng khác, thuốc có thể gây tác hại trên 4 phương diện:

1. Không hữu dụng đối với cơ thể người mẹ;
2. Không có ích đối với thai nhi;
3. Không hữu dụng đối với quá trình sinh sản;
4. Không có ích đối với trẻ sơ sinh.

Dùng thuốc khinh suất đối với đàn bà đang mang thai, có thể gây nên các tác động tiêu cực tai hại như vậy, cho nên trong "Đông dược học" có một nội dung mà mỗi người người làm nghề chữa bệnh, cũng như Người bị bệnh, cần bắt buộc nắm vững, gọi là "Dựng phụ dược kỵ"; còn gọi là "Nhẫm thân dược kỵ". "Dựng phụ", "nhẫm thân", đều là vài từ Hán Việt, chỉ người thiếu phụ đang mang thai; "dược kỵ" là thuốc nên kiêng kỵ.

Để tiện lợi cho việc dùng thuốc trên lâm sàng, hiện tại thuốc bất lợi đối với thai phụ, thường được phân loại theo một vài biện pháp như sau:

1. Phân loại theo tác dụng của thuốc:

Nói bình thường, một vài vị thuốc có chức năng thuộc những loại: "Hoạt huyết thông kinh", "phá khí hành trệ" (hành khí mạnh để tiêu ứ trệ), "nhuyễn kiên tán kết" (mềm vật rắn, tan khối tích), "công trục tuấn hạ" (tẩy, trục thủy mạnh), "hoạt lợi trọng trụy" (loại thuốc nhuận tràng, lợi tiểu có thể gây sảy thai, sa nội tạng), "tẩu soán khai khiếu" (phát tán, nhiễm tỏa nhanh, mạnh trong cơ thể), đều là một vài thứ bắt buộc cấm kỵ Tuy nhiên mang thai.

Chi tiết là:

• Thuốc hoạt huyết thông kinh: Tam lăng, nga truật, hồng hoa, nhũ hương, ích mẫu thảo.
• Thuốc phá khí hành trệ: Thanh so bì, chỉ thực, tân lang (hạt cau), đàn hương.
• Thuốc nhuyễn kiên tán kết: Miết giáp, bối dòng, hạ khô thảo, bán hạ, thiên nam tinh.
• Thuốc công trục tuấn hạ: Thương lục, đình lịch, nguyên hoa, khiên ngưu tử (hạt bìm bìm), đại hoàng.
• Thuốc hoạt lợi trọng trụy: Tỳ ma tử (hạt thầu dầu), đông quỳ tử, du bạch bì, hoạt thạch, xa tiền tử (hạt mã đề), mộc thông, từ thạch, mông thạch.
• Thuốc tẩu soán khai khiếu: Xạ hương, băng phiến, tô hợp hương.

Xem thêm: benh gout uong gi ?

2. Phân loại theo đối tượng tác dụng:

Gây tác hại đối với người mẹ hoặc bào thai.

Trong đấy đại bộ phận là 1 số thứ thuốc gây tổn hại đối với cơ thể người mẹ.

• Thuốc gây tổn hại đối với cơ thể người mẹ, làm mất bản lãnh tiếp tục nuôi dưỡng thai nhi, khiến quá trình mang thai bị gián đoạn, bao gồm một số vị: Hồng hoa, ý dĩ nhân, nguyên hoa, tam lăng, thông thảo, thường sơn, hoạt thạch, qua lâu căn, đại hoàng.
• Thuốc gây tổn hại trực tiếp tới bào thai, cản trở quá trình phát dục của thai nhi, bao gồm: Bán hạ (làm thai bị tổn thương), phụ thân đậu (làm nát thai), ngô thù du (khiến thai bị lan nhiễm độc).

3. Phân loại theo hậu quả:

Thuốc có thể gây nên những hậu quả, như sát thai (làm chết thai nhi), đọa thai (gây trụy thai), hoạt thai (gây động thai), độc thai (khiến thai bị lan nhiễm độc).

Các vị thuốc cụ thể:

• Thuốc sát thai: cha đậu, thủy ngân.
• Thuốc đọa thai: Nguyên hoa, cam toại, đại kích, khiên ngưu (hạt bìm bìm), vương bất lưu hành, xuyên sơn giáp, bổ cốt chi, lưu hoàng, đào nhân.
• Thuốc hoạt thai: Xa tiền tử (hạt mã đề), đông quỳ tử, hòe thực, trạch tả.
• Thuốc gây độc thai: Uất lý nhân, thanh cao, tế tân, tân lang.

4. Phân theo cường độ:

- Thuốc cấm dùng, bao gồm 1 số vị thuốc có độc tính tương đối mạnh và có dược tính mãnh liệt, có thể khiến cơ thể người mẹ và bào thai tổn thương nguy hại, khiến thai bị chết hoặc sảy thai, như thủy ngân, phê sương, bố đậu, đại kích, thương lục, lê lô, ô đầu, tích phấn, ...

- Thuốc cần thận trọng, bao gồm những vị thuốc có độc tính tương đối thấp và có dược tính tương đối hoãn hòa. Bao gồm một vài vị thuốc trong loại thuốc hoạt huyết hành khí, công hạ lợi thủy, nhuyễn kiên tán kết, tẩu soán trọng trụy, như hồng hoa, đào nhân, tân lang, thanh tị nạnh, đại hoàng, trạch tả, dòng lệ, khổ sâm, tế tân, ...

- Đối với loại thuốc bắt buộc thận trọng khi dùng, bắt buộc theo đúng phương châm vận dụng thuốc hữu hiệu và an toàn. cụ thể, cần căn cứ vào chứng bệnh tình mà cân nhắc xem có bắt buộc cần dùng hay không chăm chỉ. Nếu phải áp dụng, cần chú ý "biện chứng thi trị" thật xác thực, dùng thuốc đúng liều lượng và đúng thủ pháp (thời gian sử dụng). các vị thuốc cần được bào chế và phối ngũ (phối hợp một số vị thuốc trong thang thuốc) một phương án thích đáng, để có thể giảm thiểu tối đa 1 vài tác hại đối với thai phụ và thai nhi. Dường như, để khống chế nảy sinh sự cố, trừ phi không chăm chỉ sử dụng ít được, còn nói thường nhật nên khống chế dùng các vị thuốc mà người xưa cảnh báo là cần thận trọng. Còn đối với những vị thuốc thuộc loại cấm ứng dụng, thì tuyệt đối làm biếng được ứng dụng.

Trên đây mới chỉ liệt kê những vị thuốc tương đối thông dụng. cựu truyền, trong sách "phiên bản thảo cương mục" của Lý Thời Trân đã đề cập đến 247 vị thuốc cần dùng thận trọng hoặc cấm áp dụng khi đang mang thai. Hiện tại, khoa học còn xác định thêm làm biếng không chăm chỉ 1 số vị thuốc mới, bất lợi hoặc ác hại đối với thai phụ. vì vậy, khi đang mang thai, nếu yêu cầu sử dụng Đông dược để bồi dưỡng hoặc đối phó căn bệnh tật, nhất mực phải có sự Thảo luận và chỉ dẫn cụ thể của thầy thuốc Đông y.